|
نگاهی دیگر بر پیرایش زبان پارسی |
|
محمود صفریان |
زبان ما در مسیر کار برد روزانه، و با توجه و
دقت اصلاح طلبانه ی پاره ای از روشنفکران فرهیخته، آهسته ولی پیوسته به سوی "پرداخت" و روانی و راحتی و آسانی
در حرکت است. البته اگر پاره ای از پدر خوانده ها بگذارند،
زبان ما مشکلات فراوان دارد. مشکل بیان و گفتار
خیابانی ( محاوره کوچه و بازار ) در نوشتارها، مشکل رعایت نکردن بدیهی ترین و واجب
ترین قوانین دستور زبان، مشکل عدم توجه به علامات ( نقطه، کاما یا ویرگول، علامت
سئوال...) عدم رعایت ( نقطه سر سطر )، مشکلات واضح املائی، مشکلات عدم کار برد
کلمات فارسی بجای مشابه خارجی آن، و بسیاری دیگر... و ما بایستی با دقت بیشتر در
نوشته های خود به مرور در رفع آنها کوشا باشیم .
فراوان مطالب متنوع در مورد زبان فارسی ( بخصوص زبان
نوشتاری ) که تمامن حکایت از دل نگرانی دارد، در اینجا و آنجا منتشر می
شود.
ولی تقریبن همه آنها، امکان
آغاز و اجرا ندارند. چرا که انفرادی نمی توان به آنها عمل کرد. هدف من کار برد
مواردی است که در نوشتار های روزانه خود نیز می توانیم به کار بگیریم و اجرا کنیم .
مواردی مثل نوشتن " حتا " به همانگونه که بیان می کنیم، به جای اینکه بنویسیم " حتی
" و بخوانیم حتا. و می بینیم که خوشبختانه
مدت هاست از سوی بسیاری ازقلم به دستان دارد اجرا می شود. نیازی هم نه به فرهنگستان داشته، و نه به دستور
پیشکسوتی!. بنظر می رسد که کم کم داریم از دست " حتی " نجات می یابیم.
" پیرایش پاره ای از کلمات فارسی
"
نوشتاری بود که در گذ رگاه شماره 30 ( اردیبهشت سال 1383 - منتشر کردیم و در آن
پیشهاداتی چند برای پیرایش زبان فارسی مطرح شده بود:
"...بیائید در نوشتار های خود، تا آنجا که نیازی به پژوهش
های دست و پا گیر و معمولن انجام نشدنی فرهنگستانی ندارد، پاره ای از کلمات را (
آسان ) تر بنویسیم....بیائید به همان گونه بنویسیم که بیان می کنیم، به همان گونه
که می خوانیم. بیائید بنویسیم:
" حتمن "، " اصلن " بجای " حتما " و " اصلا " و تنوین را به دور
بیاندازیم بنویسیم " مرتضا " بجای " مرتضی " ...."
حتا اشاره کردیم: چرا " زهرا " و نه " زهری " ولی "
کبری " بجای " کبرا "
خوشبختانه همراه با حتا، اغلب آن کلمات و اسم هائی که به جای " الف " به " ی " ای که " الف " خوانده می شود ختم می شوند، نبز دارد اصلاح می شود، دارد: مرتضا، و کبرا، و ...نوشته می شود. دلسوختگان زبان پارسی دارند همت می کنند
و حالا می خواهم تاکید کنم که حذف " تنوین " را جدی
بگیریم ( هر چند مشاهده می شود که، بعضی از دوستان مدتهاست که شروع کرده اند. و
نوشته های خود را از زیر بار " تنوین " رهانیده اند. فقط کمی دقت و توجه می خواهد.
طبیعی ست که به علت کار برد سالیان سال، عادت شده است و کنار گذاشتن آن ( تنوین را
می گویم ) راحت نخواهد بود. ولی بدون شک با کمی دقت بتدریج همچون،
حتا،
و مرتضا و
زهرا، و
کبرا، جا خواهد افتاد. باید همت کنیم.
اگر بهنگام نوشتن به این مهم توجه کنیم، و بهمان گونه
که می خوانیم و می گوئیم، بنویسیم: اصلن
- ابدن -
اولن... بجای
اصلا - ابدا -
اولا-
که به راستی نوشتنشان سخت تر هم هستند، به اتفاق می رویم که این مرحله را هم پشت سر
بگذاریم.
در کار برد این مهم، یعنی حذف ( تنوین ) به هیچ توصیه محافظه کارانه ای نیاز نیست. یک اصلاح اصولی، واجب، و راحت است. و به عنوان وظیفه بایستی به آن توجه داشت و اجرا کرد.
به این مطلب مهم بیشتر خواهیم پرداخت.