neda
محمد ابن زکریای رازی(متوفی سال۳۱۳) دانشمند،پزشک، مخترع و فیلسوف و خردگرای ایران زمین است. آثار فلسفی این دانشمند تا قرن ها مورد توجه نبود تا اینکه در قرن بیستم به واسطه ظهور خردگرایان اروپایی این آثار مورد توجه و باز بینی واقع شد. آراء فلسفی رازی غالبا مخالف آراء ارسطو بود و به همین جهت مورد طعن پیروان ارسطو واقع گردید.
ابن ندیمدرالفهرستدر شرح حال رازی چنین می نویسد: «مردی است کریم ونیکوکار، نسبت به مردم وفقرا وبیماران با رافت. او هیچوقت از کتاب و نسخه برداری جدا نبود…»
از جمله آثار این دانشمند بزرگ رساله فلسفیهو تالیفاتی در رد ادیان و مذاهب به نام مخاریق الانبیاوفی نقض الادیاناست. او در کتاب فی نقض الادیانمی نویسد: « چون همه افراد بشر مساویند، پیغمبران، مدعی مزیتی بر آنهانتوانند بود.معجزات پیغمبران فریب یا افسانه های دینی است.تعالیم مذاهب خلاف حقیقت است، زیرا حقیقت واحد است و تعالیم مذاهب با یکدیگر متناقض .اعتماد مردم به سران مذاهب، ناشی از عادت وتنبلی است، مذاهب یکی از علل جنگهایی است که بشر را به نیستی می کشد، علاوه بر این مذاهب، دشمن تفکر فلسفی و تحقیق هستند
رازی در مورد زندگی و لذت جستن بر این باور بود که: «باید از لذاتی که مایه خسران عقل و اخلاق است دوری نمود. و از بقیه لذت ها به حدی که موجب افراط و تفریط نشود بهره جست.لیکن با مرتاض و رهبانیت و انزوا و اعتکاف در مساجد هم سخت مخالفت می نمود و می گفت باید با عقل در لذایذ بنگریم.او می گفت کمال مطلوبی که در پی آن رهسپاریم، تحصیل لذات جسمانی نیست بلکه طلب علم وبه کار داشتن عدل است تا بدین وسیله از این عالم رهایی یافته به عالمی دیگر که مرگ والم را در آن راهی نیست هدایت شویم
رازی از فلاسفه و متفکرینی است که هیچ چیز را به تقلید و تعبد نپزیرفته بلکه برای پذیرش هر مطلب از عقل و استدلال مدد جسته است. او می گوید: «آفریدگار که نامش بزرگ باد، خرد را از آن به ما ارزانی داشت که به مددش بتوانیم، در این دنیا وآن دیگر، از همه بهره هایی که وصول و حصولش در طبع چون مایی به ودیعت نهاده شده است بهره مند گردیم.خرد بزرگترین مواهب خدا بر ماست و هیچ چیز نیست که در سود رسانی و بهره بخشی بر آن سر آید.با خرد بر چارپایان برتری یافته ایم.با خرد بدانچه ما را برتری می سازد و زندگانی ما را شیرین و گورا می کند، دست می یابیم و بر خواست وآرزوی خود می رسیم.به وساطت خرد است که ساختن و به کار بردن کشتی ها را دریافته ایم
«
رازی انبیا را فرستاده خدا نمی دانست و معتقد بود که بیدار کردن مردم وظیفه فیلسوفان استرازی معتقد بود: « عقل به تنهایی برای شناسایی خیر و شر و نفع و ضرر در زندگی انسان و شناسایی پروردگار و اسرار الوهیت و تدبیر معاش و معاد کافی است و چون مردم همه متساویند، معنی ندارد برخی از آنها، مختص بر ارشاد برخی دیگر باشند و پیامبران که گفتارشان در موضوعات مختلف با هم یکسان نیست چگونه ممکن است که از خدای واحد خبر بیاورند؟»
هانری کربن، دانشمند فرانسوی در باره رازی می نویسد:
رازی در زمانی زندگی می کرد که آزادی فکر و عقیده تا حدی برقرار بود. اگر کتب جغرافی قدیم را ورق بزنیم می بینیم در آن عصر مسجدو کلیسا و آتشکده در کنار هم بدون تزاحم قرار داشتند. به این خاطر گرچه همه سران مذهبی با رازی مخالفت شدید می کردند و او را ملحد معرفی می نمودند با این حال در زمان حیات او مردم دارای رشد فرهنگی بودند ووی را آزار و اذیت نکردند اما پس از مرگش در دوران های مختلف به افکار و آثارش سخت در افتادند به شکلی که از دوکتاب مشهور او هیچ اثری در دست نیست.
*****************

با تعدادی از کتاب هائی که گذرگاه متشر کرده است در این صفحه و صفحات دیگر آشنا شوید برای تهیه آن ها از سایت آمازون استفاده کنید
www.amazon.com