و….ادامه نوشته های بسیار خواندنی و پر استقبال خانم توران رئیسی

قالب و جسم و روان کودکان در عین لطافت و سادگی ، پویاست وحرکت روبه جلو دارد .
سطحى نگری و کم توجهى به روابط گسترده عا طفى از سوى جامعه و یا خانواده نسبت به آنان آسیب هاى عمیق به شکل گیرى و سازند گی شخصیت آنان وارد مى کند.
یافته هاى علمى جدید بر اهمیت روند “رشد ها “در زند گی کودک تاکید دارد و نسبت به توجه دقیق به قبل و بعد از تولد ازسوی متخصصین اشاره شده است. مربیان و والدین
باید به سفارش کارشناسان در کمک به پرورش کودک از جهت ” رشد جسمانى “و ” رشد ذهنى” و به طور خاص “رشد عاطفى” عمیقا دقت نمایند زیرا آن ها بر این عقیده هستند ، مراقبت همه جانبه ، کودک را در مسیر “رشد اجتماعى” خود سوق مى دهد.و براى زندگى پر نشیب وفراز و ارتباطات، دربزرگسالى اش آماده مى کند ،همچنان که همگام با زمان پیش می رود بالا بردن قدرت و مهارت کودک ،مانع از تخریب و آ سیب در رشد و بلوغ او مى شود. در این مورد روش هاى گونا گو نی وجود دارد که هر یک نقش خاص خود را در تربیت کودکان ایفا می کنند .در این جا مى خواهم به یکى از روش هایى بپردازم که علم و تجربه هر دو به آن اعتقا د دارند و با خصوصیات عام و خاص کودکان قابل تطبیق است وازآ زمون کار شناسان واهل فن سر بلند بیرون آ مده ومثبت ارزیابى شده است. پدیده ” قصه گویى و کتاب خوانى ” را از زمان هاى کودکى خود به یاد داریم ، که چگونه در پاى صحبت بزر گ ترهاى مان مى نشستیم و با شنیدن حکایت ،از قهرمان هاى شاهنامه و یا افسانه هاى کهن و قصه هاى تاریخى و یا عامیانه هاى خنده آ ور و پند آموز، از زبان آ ن ها،مبهوت گفته هاى شان مى شدیم و لذت مى بردیم .اکنون با کوشش اهل فن و نویسندگان چیره دست معاصر، “ادبیات داستانى کودکان ” به صورت روشمند تری ارایه می شود . که به راستى قادر به سازماندهى و قا نو نمند کردن روح لطیف کودکان می باشد و با بالا بردن مهارت هاى فردى و توانمند کردن ذهن و قدرت تخیل شان ، حس امیدوارى، مهربانى ، پشتکار ، خلاقیت ، و اندیشه هاى نو را در آنان برانگیخته می کند .صحبت بر سر قصه گویى و کتاب خوانى براى کودکان است .و از این جهت پرسش هایى درضمیر شنونده و یا خواننده این مطالب به وجود مى آ ید که در زیر به چند نمونه از آ ن اشاره مى کنم .

۱-چراقصه گوئی
کودکان ما نیازمند احساس امنیت در کنار بزرگترها هستند.

با قرار دادن مقوله قصه در زندگى کودک مى توان به رابطه و اعتماد او به اطرافیان و انسان های دیگر قوت بخشید ، نیاز هاى روانى و احساسى او را پاسخ داد،او را با گذشته و فرهنگ و آ داب و رسوم و تاریخ آ شنا کرد .و اندوخته اى از کلمات و دانش و آ گاهى را در ا و به وجود آ ورد ، و مهارت هاى حسى و کلامى را در او قوت بخشید ، توان فهم و تشخیص وقایع اطراف خودش را در او بالا برد ، و تخیل و تیز بینى و جاذبه فکر کردن به خو بى ها و زیبایى ها ویا بلاعکس را در او تقویت نمود. برای این کار باید شرایطی را به وجود آورد و بر آن اساس کتاب خوانی و قصه گویی نمود.
۲- بهترین زمان و مکان براى قصه گفتن و قصه شنیدن :

هنگام شب که کودک آ ماده خواب طولانى ترى مى شود بهترین زمان براى قصه گفتن است ، وقتى کودکى حوصله اش سر مى رود و یا کج خلقى و بهانه جویى و یا لج بازى مى کند ،و گاه در راه سفر ناچار است مدت ها روى صندلى بنشیند و فضا یى براى بازى ندارد و یا در مواقعی که بیمار است وتحت مراقبت های عادی و یا ویژه ای قرار دارد و بسترى است و نیاز جسمى و عاطفى اش بسیار بالا تر از مواقع دیگراست، بهترین زمان براى قصه گویى است .
معمولا زمانى که کودک در محل مخصوص خود مثل اطاق یا رختخواب که محفوظ از گرما وسرما مى باشد و خانه در آ رامش است و یا وقتى او را با خود به مکانى مى بریم که مجبور به صبر کردن هستیم مى توان برایش قصه گفت.

۳- انتخاب قصه

درانتخاب نوع قصه براى کودک باید دقت زیادى به کار برد. و بهتر است برای هر گروه سنی از قصه های همان گروه استفاده نمود تا کودکان به فرا خور حال خود از داستان لذت ببرند ، در عین حال به دلیل شرایط سنى و علاقمندى به تقلید و همانند سازى والگو بردارى ، اکثر کودکان از شخصیت هاى قصه تاثیر مى گیرند ، بنا بر این بهتر است قصه ها : کوتاه وفاقد موضو ع هاى خطر ناک و بیهوده گویى و یا خارج از حد و مرز اخلاق باشند .و قصد سخنرانى و یا خطابه براى آ ن ها نباشد ، به طور کلى سو ژه هایى مانند شیرین کارى ها ى خنده دار و اسطور ه هاى تاریخى ، و قصه هاى عامیانه وداستان هایى از وقایع زندگى خودشان را به نسبت سن و سال آ ن ها مى توان انتخاب کرد . براى سنین کمتر بخصوص لازم است از داستان هاى کوتاه و کلماتى که درحد فهم آ ن ها باشد شروع کنیم وهر بار فقط یکى دو کلمه جدید ویا موضوع تازه اى را به آ ن بیافزاییم تا کودک براحتى درک کند .و از آ ن لذت ببرد . اضافه کردن یکباره واژه ها و مطالب ومو ضوع ها ،باعث ملال وخستگی وبى حوصلگی کودک خواهد شد .

۴- قصه گو کیست ؟
قصه گو کسی است ، که در ایجاد اشتیاق کودک به نشستن و گوش دادن به داستان نقش مهمى دارد . صدا و تصویر و ریتم گفتار قصه گو و تسلط و مهارت او در انتخاب مضامین و نکته هاى که بیان مى کند ، اهمیت زیادى دارد .افراط و تفریط و غلو در گویش و تکرار بیش از اندازه تکیه کلام هاى شخصیت قصه ، براى کودک خسته کننده و غیر ضرورى است .
کودکان همواره در حال یاد گیرى هستند ، علا یم وابراز احساس هاى اغراق آ میز و نا به جا ى قصه گو بوسیله اعضاء صورت براى نشان دادن میزان خشم ، عصبانیت، غم ،شادى ،و غیره… که در توصیف صحنه ها و افراد ، از خود نشان مى دهد ، همگی پیام رسان هستند ، و کودک با تیز بینى و رغبت فراوان به شنیدن قصه، ممکن است برداشت هاى نا بجا کند و در فهم پیام داستان گیج شود .
بنابراین لازم است قصه گو مفاهیم قصه را به جا و دور از ابهامات بیان کند .زیرا
جذابیت قصه و تاثیر پذیرى آ ن ، با ایجاد فضا ى مناسب و نوع قصه و زمان و مکان بجا ، و رابطه صحیح میان گو ینده و شنونده چندین برابر مى شود .
ادبیات داستانى کودکان،نقش پر اهمیتى به موازات آ موزش و پرورش در تربیت دارد و بهره گیرى درست و به جا از آن ، کارى لذت بخش وپر اهمیت در زندگی فرزندان است
ب