bejanbaran
دکتر بیژن باران
مرزهای اروپا در ۱۰۰۰ سال گذشته تا شوروی و یوگسلاوی در دهه ۱۹۹۰ خیلی تغییر کردند. آیا خاورمیانه هم تغییر مرزی را پیش رو دارد؟ خاورمیانه با رشد سریع جمعیت جوان یعنی دو سوم کمتر از ۳۰ سال، بیکاری، فقر، کمبود آموزش عالی، عدم آزادی رسانه ها، ضعف قانون، محدودیت تبلیغ حقوق بشر، اشاعه بنیانگرایی در تقابل با مدرنیسم- خاک خوب برای رشد مفتیان وهابی و مجتهدان شیعی است.

تبلیغ گذشته گرایان منطقه- به ترویج مذهب و تسلیح جهادیها انجامید. حتی در اسراییل هم، این ۶۰ سال جناح سکولار کار در مقابل صیهونیسم بنیانگرای لیکود تضعیف شد. نتیجه بنیانگرایی دینی سقوط دولتهای سکولار دکتر نجیب در افغانستان، صدام عراق، صالح یمن، تلاشی سوریه بود. شریعت قصاص/ قطع عضو، رجم/ سنگسار، اعدام/ سر زدن، حبس خانگی زنان، گشت ارشاد مذهبی، فشار به اقلیتها، ضدیت با مدرنیسم را در دولت می گنجاند.

اکنون سکولاریسم در پاکستان، افغانستان، ایران، عراق، ترکیه، سوریه، مصر، یمن، لبنان، غزه، لیبی در محکمه شریعت جرم شده. در استبداد شرقی خاورمیانه دولت یعنی ابزار سرکوب بوده؛ از سده ۲۰ استعمار هم در عقبماندگی آنها نقش داد. ولی عوامل اصلی عدم رشد اقتصاد و عقبماندگی فرهنگی اند.