کتاب‌هراسی
بهای کتاب در مقایسه با بسیاری از کالاهای دیگر کم است، پس چرا کتاب نه‌تنها در رقابت با دیگر رسانه‌ها جذابیت های خود را در نظر مردم از دست داده است و بلکه مردم از آن گریزان شده‌‌اند؟ به زعم این کوچک جمع اهل قلم، حلقه مفقوده ترویج فرهنگ کتابخوانی، تقویت کتابخانه‌های عمومی موجود است و کتابخانه‌ها تقویت نمی‌شوند مگر با سنگین‌تر کردن کفه تقاضا از آن‌ها. تردیدی در این نیست که نه عمر ما به خواندن همه کتاب‌ها قد می‌دهد و نه وسع مابه خریدن همه کتاب‌های خوب می‌رسد و نه خانه‌های ما گنجایش همه کتاب‌های بازار نشر ایران را دارد. خانه کتاب کتاب‌خانه است و دردا و دریغا که کتاب در خانه خود غریب است. بله، یک سر این غربت، مسئولین نهاد کتابخانه‌های عمومی هستند که با گزینش‌های سلیقه‌ای و سفارشی، انبوهی از کتاب‌ها را از فهرست خرید خود کنار گذاشته‌اند. متأسفانه صدای ما به آن بالابالاها نمی‌رسد و به تجربه دریافته‌ایم که بهتر است کرت خودمان را بیل بزنیم.
سر دیگر این غربت کتاب، خود اهالی قلم هستند. حضور نویسندگان و مترجمان و شعرا در هفته کتاب در کتابفروشی ها این تصور را پدید می‌آورد که کتابخوانی با کتاب‌خری مترادف است و اصولا مترجمان و نویسندگان از ما بهترانند و کتاب کالایی اشرافی است و اتفاقا همین تصور هم هست. اهل قلم امروز بیش از آن که بر تشویق مردم به کتابخوانی همت بگمارند، با کمال احترام به همه دکانداران و کسبه، به دکانداران کتاب و نشر خود تبدیل شده‌اند. ترویج خرید کتاب با ترویج کتابخوانی دو مقوله جداست که دومی بیشتر جنبه بازاریابی برای ناشران و کتابفروشان را دارد و بهتر است هرکس کار خود را درست انجام دهد. ناگزیرم یادآور شوم که در این‌جا مقصودم از مردم، قشر اهل قلم و پژوهشگر نیست که نیازمند کتاب‌های خاصی هستند که قطعاً با این اوضاع کتابخانه های عمومی در همه آن‌ها یافت نمی‌شوند. کتابخانه‌های عمومی آخرین سنگر باقیمانده دفاع از فرهنگ کتابخوانی و بلکه دفاع از فرهنگ هستند. از دوستان اهل قلم و حتی اهالی دیگر صنوف فرهنگی و هنری که برخلاف حقیر صاحب نام و آوازه‌ای هم هستند، عاجزانه خواهشمندم که که علاوه بر حضور در کتاب‌فروشی‌ها در هفته کتاب و دیگر مناسبت‌های کتابی هرازگاهی هم سری به کتاب‌خانه‌ها بزنند. کار اولی به‌تنهایی زدن سرنا از سر گشادش است. هنر این است که این مردم خسته و بی پول و هراسان از کتاب را به خواندن کتاب تشویق کنیم نه این که با بانگ بخر بخر مردم را از کتاب فراری بدهیم و به کتابخوانی اقلیتی از مردم بسنده کنیم که ازهمین اقلیت هم اقلیتی واقعا کتاب می خوانند و بقیه فقط پزش را می دهند. حضور اهل قلم و خصوصا چهره‌های صاحب‌نام حتی از صنوف دیگر فرهنگی و هنری می‌تواند رونقی به کتابخانه ها بدهد. در ضمن چه اشکالی دارد که این دم عیدی به جای اهدای کتاب به نزدیکانمان کارت عضویت یک کتابخانه را هدیه بدهیم. یک کتابخانه بهتر از یک کتاب نیست؟
همه آن‌چه گفتم نظرات و دغدغه‌های شخصی‌ام بود و متوجهم که قطعاً موافقان و مخالفانی دارد.
ا

Comment